Krishi Parva

भाग २: महाराष्ट्र — चतुर्भुज संकटाचे Ground Zero विशेष शोधमालिका | कृषी पर्व × TheNews21 विजय गायकवाड प्रस्तावना भाग १ …

खत महाग · निर्यात बंद · पाऊस कमी — खरीप २०२६ची कठीण परीक्षा — विजय गायकवाड | krishiparva.in | मे २०२६ 🔴 प्रास्ताविक : तीन आघाड्यांवरील युद्ध महाराष्ट्रातील शेतकरी यंदाच्या खरीप हंगामात एकट्या संकटाशी नाही, तर तीन आघाड्यांवर एकाच वेळी लढत आहे. एका बाजूला इराण युद्धामुळे रासायनिक खतांच्या किमती ४०% पर्यंत भडकल्या आहेत. दुसऱ्या बाजूला सोयाबीन आणि कांदा निर्यातीवरील अनिश्चितता शेतमालाचे भाव एमएसपीच्या खाली ढकलत आहे. आणि तिसऱ्या बाजूला आयएमडीने महाराष्ट्रात यंदा सामान्यापेक्षा कमी पाऊस पडण्याचा इशारा दिला आहे — मराठवाडा आणि विदर्भात ४५ ते ६५% संभाव्यता आहे की पाऊस कमी राहील. हे तीन संकट एकत्र आले की शेतकऱ्यासमोर एकच प्रश्न उरतो : मी खरीप पेरू का? आणि पेरलो तर कमाई होईल का? 🧨 पहिला आघाडी : खत महागले, सरकार गप्प इराण युद्धाचा थेट धक्का भारताच्या खतबाजाराला एप्रिल २०२६ मध्ये अमेरिका-इस्राईल-इराण संघर्षाने होर्मुझ सामुद्रधुनी अस्थिर केली. भारत जगातील दुसरा सर्वात मोठा खत आयातदार देश आहे आणि आपल्या एकूण खत आयातीपैकी सुमारे २०-२५% आखाती देशांमधून येते. या एकाच घटनेने देशातील खताची साखळी हादरली. 📊 किमतींचे वास्तव (मे २०२६ स्थिती) : खत पूर्वीची किंमत (प्रती ५० किलो) आजची किंमत वाढ DAP (डीएपी) ₹१,३०० ₹२,१०० – ₹२,२०० ~+७०% युरिया (अधिकृत) ₹२६६-₹२८० काळ्या बाजारात ₹१,१००-₹१,२०० …

🎥 व्हिडिओ रिपोर्ट: इथे क्लिक करा — | YouTube 📸 छायाचित्र: प्रमोद निर्मळ — केळी निर्यातदार, पंढरपूर, सोलापूर जिल्हा, महाराष्ट्र  ✍️ विजय गायकवाड | वरिष्ठ कृषी पत्रकार व धोरण विश्लेषक 📍 पंढरपूर, सोलापूर जिल्हा | 📅 २१ मे २०२६ 🙏 एक नगरी, एक वारी, एक स्वप्न चंद्रभागेच्या तीरावर जेव्हा लाखो वारकऱ्यांचे पाय एकत्र येतात, तेव्हा पंढरपूर नुसतं गाव राहत नाही — ते एक श्वास बनतं. विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी निघालेल्या त्या लाखो पावलांमध्ये आस्था असते, थकवा असतो, आणि एक अबोल आशा असते — की या भक्तीने कुठेतरी जगणं सुसह्य होईल. पण त्याच पंढरपुरात, त्याच मातीत, एका माणसाने आणखी एक वारी सुरू केली — बाजाराची वारी. जागतिक  बाजाराची. त्याचं नाव — प्रमोद निर्मळ. 🌱 मातीत रुजलेलं स्वप्न सोलापूर जिल्ह्यातल्या या भागात जेव्हा उन्हाळा येतो, तेव्हा माळरानावरची केळीची बागच काय, माणसाची मनंही करपून जातात. शेतकऱ्याने घाम गाळावा, पीक काढावं, आणि स्थानिक बाजारात ते फेकल्यासारखं विकावं — हा एकच धंदा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला होता. प्रमोद निर्मळ यांनी हे चित्र लहानपणापासून पाहिलं होतं. शेतकऱ्याच्या घरातून आलेल्या प्रमोद यांना माहीत होतं — की मेहनत कधीच कमी नव्हती, फक्त बाजार कधीच आपला नव्हता. त्यांनी एक प्रश्न विचारला — 💬 “आपली केळी दुबईला का जाऊ शकत नाही?” हा प्रश्न साधा वाटतो. पण त्या एका प्रश्नाने पंढरपूरच्या केळी अर्थव्यवस्थेला नवा श्वास दिला. ⛓️ स्थानिक बाजाराच्या पिंजऱ्यातून सुटका केळी पिकवणं हे महाराष्ट्रातल्या शेतकऱ्यांना नवं नाही. जळगाव, सोलापूर, सांगली — या पट्ट्यात हजारो एकरांवर केळीच्या बागा वर्षानुवर्षं फुलत आल्या. पण फुलणं आणि नफा मिळवणं यात मोठा फरक होता. स्थानिक व्यापारी ठरवेल ती किंमत, शेतकऱ्याने मान खाली घालून घ्यायची — हे समीकरण जणू ठरलेलं होतं. काढणी आणि वाहतुकीच्या खर्चात अनेकदा उत्पन्नापेक्षा जास्त पैसे जायचे. शेतकरी थकत होता, कर्जात बुडत होता. प्रमोद निर्मळ यांनी हा पिंजरा ओळखला. आणि त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्गही शोधला — शेतकरी उत्पादक कंपनी (Farmer Producer Company — FPC) या क्रांतिकारक मॉडेलच्या रूपाने. 🏭 FPC — शेतकऱ्यांचं सामूहिक बळ 💬 “एकट्याने केळी विकणं म्हणजे एकट्याने समुद्र पार करण्यासारखं. पण एकत्र आलो, तर जहाजही बनतं आणि किनाराही सापडतो.” …